IMG-LOGO

ΑΓΟΥΡΟΜΑΝΑΚΟ

ΑΓΟΥΡΟΜΑΝΑΚΟ

Συνώνυμα: Αγουρομανάκι, Αγουρομανακολιά.

Ποικιλία μεσόκαρπη (μέσου μεγέθους), διπλής χρήσης δηλαδή και για παραγωγή ελαιόλαδου και για παραγωγή επιτραπέζιων-βρώσιμων, πράσινων ελαιών.

Καλλιεργείται συστηματικά στα ορεινά της Κυνουρίας περιοχής της Π.Ε. Αρκαδίας, στις Π.Ε. Κορινθίας και Αργολίδας και σποραδικά στις περιοχές Τροιζηνίας και Σπετσών της Π.Ε. Αττικής. Οι καλλιέργειες, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι μικτές με δέντρα των ποικιλιών «Κοθρέικη» και «Μανάκι», που μοιάζουν αρκετά στη εμφάνιση φύλλων και καρπών. Τελευταία, έχει αρχίσει η φύτευση της ποικιλίας και βορειότερα, όπως η δική μας καλλιέργεια στη Φθιώτιδα ή και ακόμα βορειότερα όπως στη Βόρεια Ελλάδα. Θεωρείται ποικιλία μέτρια προς κανονική παραγωγική, μέτρια ανθεκτική στον καρκίνο αλλά πολύ ευαίσθητη στο κυκλοκόνιο και το δάκο. Τα φύλλα της είναι βαθυπράσινα, μήκους περίπου 6,50cm και πλάτους περίπου 1,3cm. Αναγνωρίζεται ευκολότερα από τα φύλλα και το χρώμα των καρπών της κατά την ωρίμανση.

Είναι ποικιλία μέτρια ανθεκτική στις ξηροθερμικές συνθήκες αλλά αρκετά ανθεκτική στο ψύχος και μπορεί να φυτευτεί σε υψόμετρα όπου μόνο η Αθηνοελιά θα μπορούσε να αποδώσει. Πέρα από την ανθεκτικότητά του στις χαμηλές θερμοκρασίες, το αγουρομάνακο έχει μεγάλες ανάγκες σε ώρες χαμηλών θερμοκρασιών (1500-2000 ώρες στους 10-13ο C) προκειμένου να σχηματίσει τους ανθοφόρους οφθαλμούς της και να υπάρξει επαρκής καρποφορία. Οι υψηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, σε περιοχές με ελαιώνες αγουρομάνακου, πιθανά να εξηγούν την μειωμένη ανθοφορία-καρποφορία, όπως πχ. στην περιοχή της Κυνουρίας, όπου η ποικιλία το 2016 πλησίασε την απόλυτη ακαρπία. Παρά ταύτα, η ποικιλία επηρεάζεται από βαρείς χιονιάδες καθώς τα κλαδιά της με την πάροδο του χρόνου παίρνουν πλαγιόκλαδη θέση, οπότε μπορεί να στοιβαχτεί επάνω τους παχύ στρώμα χιονιού, με αποτέλεσμα σπάσιμο μεγάλου ποσοστού από τα παλαιότερα κλαδιά.

Εμείς φυτέψαμε 600 από τα συγκεκριμένα δέντρα την άνοιξη του 2009 στο κτήμα μας στη Μενδενίτσα Φθιώτιδας, ένα κτήμα σε υψόμετρο 400-450 μ., με έντονη εδαφική υγρασία ακόμα και το καλοκαίρι και επιρροή από βορινούς ανέμους. Το σκεπτικό μας ήταν ότι μία ποικιλία που είχε αρχίσει να ζορίζεται νοτιότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής σε συνθήκες ξερικής καλλιέργειας, πιθανά θα μπορούσε να αποδώσει πολύ καλύτερα 300-400 χλμ. βορειότερα με τις ίδιες συνθήκες καλλιέργειας. Όπως αποδείχτηκε περίπου οκτώ χρόνια αργότερα, τα δέντρα ήταν ανάμεικτα με δέντρα των ποικιλιών «Κοθρέικη» και «Μανάκι» από το φυτώριο. Η ξερική καλλιέργεια πράγματι πήγε πολύ καλά. `Όμως ο πολύ βαρύς χιονιάς του Δεκεμβρίου του 2017 και λιγότερο του Δεκεμβρίου 2018-Ιανουαρίου 2019, είχαν σαν αποτέλεσμα το σπάσιμο του 10-15% των παλαιότερων κλάδων, με σημαντική επίδραση στην παραγωγή.

Οι καρποί της ποικιλίας είναι στρογγυλοί-ωοειδείς, χωρίς θηλή και κατά την ωρίμανσή τους διατηρούν μέχρι πολύ αργά το αγουροκίτρινο χρώμα τους, με αποτέλεσμα και το όνομά της ποικιλίας. Το βάρος τους κυμαίνεται από 2,5-4 gr. Ενώ οι παλαιότερες οδηγίες ήταν οι καρποί να συγκομίζονται όψιμα, από τα μέσα Δεκεμβρίου έως και τα τέλη Ιανουαρίου, εντούτοις έχει αποδειχτεί ότι εάν κανείς επιθυμεί την παραγωγή ελαιόλαδου πολύ υψηλής ποιότητας, θα πρέπει η συγκομιδή να ξεκινάει από τις αρχές Οκτωβρίου και να ολοκληρώνεται το αργότερο έως το τέλος Νοεμβρίου. Βέβαια, κάθε χρόνο, η ακριβής ημερομηνία συγκομιδής θα πρέπει να καθορίζεται και από το μικροκλίμα του κάθε κτήματος και τις ιδιαίτερες καιρικές συνθήκες που επικράτησαν στην περιοχή το προηγούμενο χρονικό διάστημα. Εδώ πρέπει να αναφερθεί, ότι όσο περισσότερο μένουν οι καρποί της συγκεκριμένης ποικιλίας επάνω στο δέντρο, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα ανάπτυξης αναερόβιων ζυμώσεων στους καρπούς (παρότι αυτοί δείχνουν σχετικά άγουροι μέχρι και τον Ιανουάριο), με αποτέλεσμα αντίστοιχο οργανοληπτικό ελάττωμα στο ελαιόλαδο.

Η μέχρι τώρα εμπειρία μας, μας λέει ότι η καλύτερη μέθοδος συγκομιδής είναι η χρήση δονητικού κλαδιού, καθώς ρίχνει πολύ εύκολα τους καρπούς, δεν πληγώνει το δέντρο και τους καρπούς και δεν προκαλεί ιδιαίτερη φυλλόπτωση.

Η ελαιοπεριεκτικότητα των καρπών είναι μέτρια προς υψηλή και κυμαίνεται από 15-30%. Η σχέση σάρκας προς πυρήνα είναι 6/1. Με σωστές συνθήκες συγκομιδής και ελαιοποίησης το ελαιόλαδο από αγουρομάνακο είναι ένα ελαιόλαδο αγαπητό στους καταναλωτές αλλά ταυτόχρονα και ένα ελαιόλαδο για βραβεία σε διεθνείς διαγωνισμούς ποιότητας ελαιόλαδου. Το χρώμα του είναι χρυσοπράσινο ενώ όσο πιο όψιμα γίνει η ελαιοποίηση το χρώμα πλησιάζει τις πορτοκαλόχροες αποχρώσεις. Είναι ελαιόλαδο έντονα φρουτώδες και αρωματικό, όπου στην κλίμακα έντασης με άριστα το 10 μπορεί να πιάσει βαθμολογίες από 4-6 χωρίς να αποκλείονται χαμηλότερες ή/και υψηλότερες βαθμολογίες. Σε ποιοτικές ελαιοποιήσεις, το άρωμα από φρέσκιες ελιές συνδυάζεται με βοτανικές νότες (ρίγανης, θυμαριού, δεντρολίβανου κλπ), δροσιά φρεσκοκομμένου χόρτου-γρασιδιού, αρώματα πράσινων φύλλων (τομάτας, σπανακιού κλπ) και καρπών (άγουρης τομάτας, πράσινου μήλου, αγκινάρας) και λουλουδιών εσπεριδοειδών, ενώ πολλές φορές μπορεί να συνυπάρχουν στα αρώματα και τη γεύση στοιχεία από ξηρούς καρπούς, ώριμα και τροπικά φρούτα (μπανάνα, ανανά, σύκα, φράουλες κλπ), Στη γεύση είναι ένα ελαιόλαδο διακριτικά πικάντικο, με τιμές έντασης 2-3 για το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό στην κλίμακα του 10, (χωρίς να αποκλείονται χαμηλότερες ή/και υψηλότερες βαθμολογίες). Ως προς το χαρακτηριστικό του πικρού, είναι ένα γλυκό ελαιόλαδο, ελάχιστα ή καθόλου πικρό, με τιμές έντασης 1-2 για το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό στην κλίμακα του 10, (χωρίς να αποκλείονται χαμηλότερες ή/και υψηλότερες βαθμολογίες), για αυτό και το αγαπούν ιδιαίτερα καταναλωτές συνηθισμένοι στις γλυκές γεύσεις (πχ Ελβετοί, Γερμανοί, Αυστριακοί κλπ συνηθισμένοι στη γλυκιά γεύση της σοκολάτας).

Ταιριάζει άψογα με πλήθος μεσογειακών πιάτων, θαλασσινά και ψάρια, όταν δεν θέλουμε το ελαιόλαδο να δυναστεύει ένα πιάτο ή να κυριαρχεί σε αυτό αλλά να λειτουργεί ως υπόστρωμα για να αναδεικνύονται τα αρωματικά και γευστικά χαρακτηριστικά του πιάτου. Για τον ίδιο λόγο, απογειώνει τις φρέσκες σαλάτες (πχ με τοματίνια) και τα μαγειρεμένα πράσινα λαχανικά (πχ. σταμναγκάθι) με έντονη γεύση.

Μία ενδεικτική χημική ανάλυση δείγματος εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου ποικιλίας «Μανάκι», από μία προσεγμένη συγκομιδή, ελαιοποίηση και αποθήκευση θα έδινε περίπου τα παρακάτω αποτελέσματα:

Free acidity (% of oleic acid) 0,17
Peroxide value (meq O2/kg) 6,16
K232 1,68
K270 0,1
ΔΚ -0,001
Waxes (mg/Kg) 18,2
Fatty acid ethyl esters (FAEEs) (mg/Kg) 10,3
Polyphenols (mg/kg of gallic acid) 89,6
Water content (%) 0,098
Myristic acid (C14:0) 0,01
Palmitic acid (C16:0) 12,08
Heptadecanoic acid (C17:0) 0,04
Stearic acid (C18:0) 2,78
Arachidic acid (C20:0) 0,46
Behenic acid (C22:0) 0,13
Lignoceric acid(C24:0) 0,04
Palmitoleic acid (C16:1) 0,68
Heptadecenoic acid (C17:1) 0,07
Oleic acid (C18:1) 73,52
Gadoleic acid (C20:1) 0,31
Linoleic acid (C18:2) 9,28
Linolenic acid (C18:3) 0,58
Trans-C18:1 0,01
Trans-C18:2 + trans-C18:3 0,02

`Όπως μπορεί να αντιληφθεί κανείς, είναι μία ποικιλία που από το DNA της δεν έχει ιδιαίτερες πολυφαινόλες και άρα δεν μπορεί να αξιοποιήσει ισχυρισμό υγείας.

ΠΗΓΕΣ:

  1. Κωστελένος Γ.Δ., Στοιχεία ελαιοκομίας. Ιστορία, περιγραφή και γεωγραφική κατανομή των ποικιλιών ελιάς στην Ελλάδα, Γαλατάς Τροιζηνίας 2011
  2. Βέμμος Σ., Μέτρα προστασίας της ελιάς από τους παγετούς, http://olivenews.gr/el/article/9859/ , 2019-01-03
  3. Zurich University of Applied Sciences/Zurcher Hochschule fur Angewandte Wissenschaften-ZHAW, Department Life Sciences and Facility Management/LSFM, Institute of Food and Beverage Innovation/Institut fur Lebensmittel- und Getrankeinnovation-ILGI, Food Sensory Science Group Gruental/Forschungsgruppe Lebensmittel-Sensorik, CH 8820 Waedenswil & Swiss Olive Oil Panel (SOP), Sensory analysis for Anopaea Organic Estate – Sacrum Donum, Zurich 2018
  4. Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός «Δήμητρα», Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου, Λ.Καραμανλή 167, Αγροκήπιο, 73100, Χανιά, www.nagref-cha.gr , Εργαστήριο Τεχνολογίας Τροφίμων, http://laboliveoil.nagref-cha.gr , Χημική Ανάλυση Ελαιόλαδου Βιολογικού Αγροκτήματος Ανοπαία – «ΙΕΡΟ ΔΩΡΟ», Χανιά 07-2018
  5. Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποίησης Ελαιόλαδου, Εργαστήριο Οργανοληπτικών Δοκιμών, Οργανοληπτική Δοκιμή Ελαιόλαδου Βιολογικού Αγροκτήματος Ανοπαία – «ΙΕΡΟ ΔΩΡΟ», Αθήνα 05-2018
  6. Προσωπικές εμπειρίες καλλιέργειας

Μεινετε ενημερωμενοι

Λάβετε με email τα τελευταία νέα μας και προσφορές.